Od 21 do 27 września trwa Międzynarodowy Tydzień Głuchych, a 23 września obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Języków Migowych. Tegoroczna edycja odbywa się pod hasłem „Declaring Deaf People’s Human Rights” i zwraca uwagę m.in. na znaczenie języków migowych, dostępu do informacji i edukacji oraz udziału osób Głuchych w życiu społecznym i kulturalnym.
Dla Łukasiewicz – AI to również okazja, by pokazać projekty, w których technologia spotyka się z Polskim Językiem Migowym. Instytut realizuje i realizował prace związane m.in. z dostępnością wiedzy i literatury, komunikacją oraz rozwijaniem terminologii dotyczącej nowych technologii.
Jak mówić o sztucznej inteligencji w PJM?
Jednym z najnowszych projektów jest ZamigAI. Jego celem jest opracowanie terminologii związanej ze sztuczną inteligencją w Polskim Języku Migowym.
W ramach projektu powstają m.in. znaki dotyczące AI oraz słownik terminologii. Projekt obejmuje również przygotowanie materiałów edukacyjnych i tutoriali dotyczących sztucznej inteligencji w PJM.
To odpowiedź na wyzwanie, które pojawia się wraz z szybkim rozwojem nowych technologii – nowe pojęcia trzeba nie tylko tworzyć, ale również umożliwiać ich poznawanie i używanie w różnych językach i formach komunikacji.
Literatura dostępna w PJM
Dostępność informacji to także dostęp do literatury. W projekcie „Dostępna książka” przygotowano multimedialne adaptacje utworów literackich z tłumaczeniem na Polski Język Migowy.
W pierwszym etapie projektu opracowano 22 utwory literackie – od baśni i opowieści dla dzieci, przez lektury szkolne, po literaturę dla młodzieży i dorosłych. Powstały multimedialne publikacje łączące tłumaczenie na PJM z warstwą tekstową, dźwiękową i wizualną.
Prace nad „Dostępną książką” nie kończą się jednak na przygotowaniu tych publikacji. Kolejnym kierunkiem jest wykorzystanie zgromadzonych materiałów i doświadczeń do prac nad automatyzacją tłumaczenia treści na Polski Język Migowy, z wykorzystaniem metod sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego.
Doświadczenia związane z przygotowywaniem dostępnych publikacji są również wykorzystywane przy tworzeniu kolejnych treści. Poza projektem „Dostępna książka” Łukasiewicz – AI przygotował m.in. audiobook „Moje życie z porażeniem 4K” Anny Tomanek oraz jego wersję w Polskim Języku Migowym. Publikacja spotkała się z bardzo dużym zainteresowaniem.
Materiały z projektu „Dostępna książka” oraz kolejne dostępne publikacje można oglądać bezpłatnie na kanale YouTube Łukasiewicz – AI.
Technologie wspierające komunikację w pracy
Innym przykładem jest DoPracyPJM – projekt, którego celem jest opracowanie i przetestowanie platformy komunikacyjnej online wspierającej osoby Głuche w środowisku pracy oraz komunikację z osobami słyszącymi.
Platforma łączy repozytorium materiałów w Polskim Języku Migowym, personalizowane słowniki terminologiczne i zestawy komunikacyjne w formie minirozmówek. Z rozwiązania można korzystać również za pomocą smartfona.
Technologie wspierające komunikację
Temat Polskiego Języka Migowego pojawiał się również we wcześniejszych pracach Łukasiewicz – AI.
W projekcie Awatar2PJM, realizowanym w latach 2021–2023, opracowano szkieletowe rozwiązanie automatycznego tłumacza z języka polskiego na PJM wykorzystującego wirtualną postać. W rozwiązaniu uwzględniono również emocje i elementy pozawerbalne wypowiedzi w wizualizacji gestów.
Projekt jest przykładem wcześniejszych prac badawczo-rozwojowych nad wykorzystaniem technologii cyfrowych do wspierania komunikacji w PJM.
Dostępność jako obszar rozwoju technologii
Projekty związane z Polskim Językiem Migowym pokazują różne podejścia do wykorzystania technologii w obszarze dostępności. Jedne koncentrują się na dostępie do literatury, inne na komunikacji, a najnowsze – na języku nowych technologii.
ZamigAI i DoPracyPJM to obecnie realizowane projekty Łukasiewicz – AI. „Dostępna książka”, Awatar2PJM i AwatarPJM należą natomiast do projektów ukończonych.
Międzynarodowy Tydzień Głuchych jest okazją, by przypomnieć o tych pracach i pokazać, jak różne technologie mogą wspierać dostęp do informacji, wiedzy i komunikacji w Polskim Języku Migowym.
