Język migowy - Łukasiewicz

Każda przełomowa technologia przynosi nie tylko nowe możliwości, ale także nowy język.

Jeszcze kilka lat temu mało kto używał słów takich jak chatbot, prompt czy model językowy. Dziś coraz częściej pojawiają się w mediach, miejscu pracy czy podczas codziennych rozmów. To naturalny proces – każda nowa technologia wnosi do naszego życia również nowe pojęcia.

Podobnie było wcześniej z internetem. Powszechne stały się takie określenia jak smartfon, podcast, streaming czy chmura. Gdy zmienia się rzeczywistość, zmienia się także język, którym ją opisujemy.

Rozwój sztucznej inteligencji sprawia, że proces ten nabrał wyjątkowego tempa. Coraz więcej osób chce zrozumieć, czym są modele AI, generatywna sztuczna inteligencja czy uczenie maszynowe. Aby jednak rozmawiać o tych zagadnieniach, potrzebny jest język, który pozwala je precyzyjnie opisać.

Dotyczy to również Polskiego Języka Migowego (PJM). Wraz z pojawianiem się nowych technologii rośnie potrzeba opracowywania terminologii, która umożliwi komunikowanie zagadnień związanych ze sztuczną inteligencją osobom g/Głuchym posługującym się PJM.

ZamigAI o AI – terminologia sztucznej inteligencji w Polskim Języku Migowym

To właśnie z potrzeby zwiększania dostępności do sztucznej inteligencji dla osób g/Głuchych posługujących się Polskim Językiem Migowym powstał projekt „ZamigAI o AI”. Projekt realizowany przez Łukasiewicz AI rozpoczął się w lutym 2026 roku i potrwa do 29 maja 2027 roku.

Celem głównym projektu jest zwiększenie dostępności do sztucznej inteligencji dla osób g/Głuchych posługujących się Polskim Językiem Migowym (PJM). Cel ten będzie realizowany poprzez opracowanie terminologii PJM związanej ze sztuczną inteligencją oraz przygotowanie materiałów edukacyjnych i szkoleń w PJM.

W ramach projektu realizowane są działania obejmujące:

identyfikację terminologii związanej ze sztuczną inteligencją,
konsultacje z ekspertami z zakresu AI i Polskiego Języka Migowego,
opracowanie i udostępnienie zestawu znaków PJM dotyczących AI,
przygotowanie słownika terminologii AI,
opracowanie metodyki i scenariusza szkolenia z zakresu AI dla osób g/Głuchych,
przygotowanie tutoriali dotyczących AI w PJM z wykorzystaniem opracowanego zestawu znaków.
Wspólny język dla nowych technologii

Sztuczna inteligencja rozwija się bardzo szybko, a wraz z nią pojawiają się nowe pojęcia, które pomagają opisywać zmieniającą się rzeczywistość. Tworzenie terminologii związanej z AI w Polskim Języku Migowym jest elementem procesu zwiększania dostępności wiedzy o nowych technologiach.

Projekt „ZamigAI o AI” koncentruje się na opracowaniu narzędzi i materiałów, które pozwolą przybliżać zagadnienia związane ze sztuczną inteligencją osobom posługującym się PJM.

Rozwój technologii to nie tylko nowe rozwiązania, ale także nowe sposoby komunikacji. Aby móc rozmawiać o przyszłości, potrzebujemy języka, który pozwoli ją opisać.

„Dzisiaj smartfon staje się głównym narzędziem dostępności” – tak rolę nowych technologii w życiu osób z niepełnosprawnościami określał w debacie Marcin Staszewski z Łukasiewicz. Portal Niepelnosprawni.pl w obszernym artykule pod tym samym tytułem przytacza wypowiedzi naszych ekspertów oraz opisuje flagowe projekty Instytutu w zakresie dostępności, takie jak „Dostępna Książka”, które mają fundamentalne znaczenie dla przyszłości dostępności cyfrowej.

Portal Niepelnosprawni.pl w swoim artykule opisuje, jak w ciągu ostatniej dekady pojęcie dostępności ewoluowało od usuwania barier architektonicznych do przełamywania granic w świecie cyfrowym. W tekście redakcja wskazuje Łukasiewicz – AI jako istotny podmiot w tym procesie, przytaczając wypowiedzi naszych specjalistów.

Smartfon jako najbliższa rzeczywistość
Kluczową tezę artykułu potwierdza Marcin Staszewski, Dyrektor Departamentu Rozwoju Sieci w Sieci Badawczej Łukasiewicz:

„Dzisiaj smartfon staje się głównym narzędziem dostępności, najbliższą niepełnosprawnym rzeczywistością. Jako osoba niedowidząca, nie mógłbym wykonywać swojej pracy i normalnie funkcjonować, gdyby nie aplikacje i narzędzia wspomagające, które mam zawsze pod ręką w telefonie”.

Jego osobiste doświadczenie dosadnie pokazuje, że współczesna dostępność coraz częściej mieści się w urządzeniu, które nosimy w kieszeni.

„Dostępna Książka” – klucz do przyszłych rozwiązań
Portal szczegółowo opisuje projekt Łukasiewicz – AI, który ma fundamentalne znaczenie dla rozwoju technologii wspierających osoby Głuche. Adam Piasecki, lider projektu „Dostępna Książka”, wyjaśnia jego dalekosiężny cel:

„Tłumaczymy obecnie szesnaście pozycji na PJM. To przedsięwzięcie nie tylko otwiera literaturę przed osobami niesłyszącymi, ale przede wszystkim tworzy bazę danych dla maszynowego uczenia PJM”.

Inicjatywa jest bezpośrednią odpowiedzią na kluczowy problem w środowisku naukowym: brak dużych, wysokiej jakości zbiorów danych, bez których rozwój zaawansowanych narzędzi tłumaczeniowych jest niemożliwy. O tym technologicznym wyzwaniu mówiła w artykule dr Barbara Probierz, Wicedyrektor Łukasiewicz – AI:

„Moglibyśmy wytrenować model, który będzie tłumaczył na żywo, tak jak robią to inne systemy oparte na deep learningu. Do tego potrzebujemy jednak odpowiednio dużych i dobrze opisanych zbiorów danych”.

AI jako partner w skalowaniu dostępności
Podsumowując wątek roli nowoczesnych technologii, portal przytacza słowa prof. Jana Kozaka, Dyrektora Łukasiewicz – AI, który podczas debaty podkreślił:

„Technologia ma pomagać i odciążać, a nie zastępować. To szczególnie ważne tam, gdzie specjalistów jest zbyt mało, by sprostać potrzebom. W Polsce na pół miliona osób głuchych przypada zaledwie około 300 tłumaczy. AI nie jest konkurentem, lecz partnerem – narzędziem, które pozwala skalować dostępność”.

Jego słowa punktują najważniejszy cel: technologia ma wspierać i poszerzać możliwości, a nie eliminować człowieka.

Artykuł utwierdza w przekonaniu, że dostępność to dynamicznie rozwijająca się przestrzeń dla innowacji. Działania Łukasiewicz – AI, od fundamentalnych projektów badawczych po wdrożeniowe, wpisują się w tę globalną tendencję, pracując nad technologiami, które mają realny wpływ na poprawę jakości życia milionów osób.

Zapraszamy do lektury pełnego artykułu na portalu Niepelnosprawni.pl.

Wyszukiwarka